Er zijn zo’n duizend-en-één redenen om naar het Italiaanse eiland Sicilië te reizen. De verrukkelijke eetcultuur, tal van serene stranden om te relaxen en zonnebaden, en een weerzinwekkende natuur voor avonturiers om zich in uit te leven. Maar laten we eerlijk zijn: een hoop Griekse tempels bezoeken zal oorspronkelijk niet jouw voornaamste reden zijn geweest.
Bij mij ook niet, geloof me.
Toen ik voor het eerste van de Valle dei Templi – voor ons beter bekend als de tempelvallei van Sicilië – hoorde, dacht ik dat er iets mis was gelopen bij de communicatie. De Romeinen hebben al een hoop archeologische vondsten nagelaten op het Italiaanse vasteland, dus leek het me vrij vanzelfsprekend dat het ook zij waren die hier enkele eeuwenoude beschuttingen hadden nagelaten. We zijn tenslotte op het grootste Italiaanse eiland. Maar het waren wel degelijk de Grieken die hier huis hielden. Nog voor de vele oorlogen, gevechten, invasies en erupties van Sicilië.
Zo’n 2500 jaar later pronken ze nog steeds bovenop de heuvels van Agrigento, de een al wat meer meegemaakt dan de ander, en trekken ze jaarlijks honderden duizenden bezoekers over de hele wereld. Terecht, want ze moeten gevierd worden door alle toeristen die hun weg vinden naar het unieke eiland.
Daarom vind je in deze reisgids alles wat je moet weten de tempelvallei in Agrigento. Je leest tips over hoe je er geraakt, waar je kan parkeren, de beste manier om het park te bezoeken, waarom je het park best mijdt om een bloedhitte zomermiddag, en nog veel meer.
Dit zijn 10x de beste tips voor jouw bezoek aan de tempelvallei in Sicilië.
Voor je vertrekt: Valle dei Templi
Waar: De tempelvalei van Sicilië ligt in het zuiden van het eiland, bij Agrigento.
Wanneer: De site is elke dag open van 9u tot 19u, en tot 22u in de zomermaanden.
Toegangsticket: Voor toegang tot de Vallei der Tempels betaal je 17 euro per persoon (koop je ticket online).
De tempelvallei: Een korte geschiedenis
Het waren dus de Grieken.
Van de 8ste tot en met de 5de eeuw voor Christus bestond een groot deel van de zuidelijke kustlijn van Sicilië uit Griekse kolonies. Het zogenaamde Magna Graecia, destijds het grotere Griekenland, strekte zich uit ver buiten de Griekse grenzen zoals we die nu kennen. Sicilië inbegrepen, want zowel in de taal als de cultuur was in Zuid-Sicilië Grieks tot op het bot.
Tijdens die bloeiende periode van de Groot-Griekse welvaart, werd de kolonie Akragas opgericht. Al snel groeide de plek die we vandaag kennen als de tempelvallei uit tot een van de belangrijkste handelspunten bij de Middellandse Zee. Als derde grootste stad van Groot-Griekenland wist Akragas zijn mannetje te staan met schatkisten dieper dan de zee zelf. Dat is ook duidelijk te zijn aan de kolossale Doriaanse zuilen waar vandaag de dag nog restanten van worden opgegraven.
We zijn duizenden jaren verder, Akragas voortaan beter bekend als Agrigento en de Grieken al lang op vakantie; maar de tempelvallei straalt nog steeds diezelfde welvaart uit als toen. Dat mede dankzij de staat waarin de majestueuze tempels zijn herontdekt; ze tippen namelijk bij de best bewaarde archeologische vondsten van het oude Griekse rijk.
De beste bezienswaardigheden in de tempelvallei
En dat is nu net de reden waarom je best een bezoekje brengt aan de tempelvallei in Agrigento. Het rijke aanbod aan archeologische vondsten. Het park biedt tal van tempels, zuilen en opgegraven bouwwerken. Hier vind je alle 8 belangrijkste bezienswaardigheden op een rijtje:
1. De tempel van Herakles: De oudste tempel op de site is de tempel van Herakles, die voor sommigen beter bekend zal zijn als de Romeinse Hercules. Hij was een Griekse held, aanboden voor zijn 12 moeilijke proeven in opdracht van koning Eurystheus. In Akragas werd hij opgehemeld omwille van zijn pure kracht én wijsheid. Slechts 8 zuilen staan nog recht wegens een verwoestende aardbeving die vroeger het grootste deel van de tempel gelijk bracht met de grond.
2. De tempel van Hephaistos: Hephaistos was de Griekse god van de smeedkunst, het vuur en de ambachtslieden. Zijn tempel dateert uit de 5de eeuw voor Christus, en zou vermoedelijk een van de meest indrukwekkende tempels in Sicilië zijn geweest. Helaas was de tijd hard voor het imposante bouwwerk, waardoor er nu nog weinig van overblijft wegens erosie.
3. De tempel van Hera: De tempel van Hera dateert van 450 v.Chr., en is de tweede beste bewaarde tempel in het domein. Hij is 6 zuilen wijd en 13 breed, een van de grootste archeologische vondsten in de tempelvallei van Sicilië. In 406 v.Chr. zou de tempel beschadigd zijn bij een grote brand, maar later hersteld door de Romeinen. Vroeger werd de tempel voornamelijk gebruikt voor huwelijksdiensten, want Hera was namelijk de Godin van het huwelijk.
4. De tempel van Zeus: De tempel voor de Olympiër Zeus zou de grootste Dorische tempel ter wereld worden. Een architecturale parel van puur Grieks vakmanschap; een bouwwerk om ‘u’ tegen te zeggen. Ik houd het bij ‘zouden’, aangezien de tempel nooit is afgewerkt en nu – 25 eeuwen later – in ruïnes ligt. Enkel overblijfselen van de fundering zijn nog duidelijk zichtbaar. Wel werd de tempel van Zeus destijds vergezeld door reusachtige standbeelden, atlanten die de zuilen ondersteuning boden. Daarvan is een reconstructie te vinden in de uiterste hoek van de tempelvallei!
5. De tempel van Asclepius: Deze tempel bevindt zich ver buiten de stadsmuren van de oude stad Akragas, waardoor je hem niet meteen zal spotten vanuit de site. Vroeger was het een veelbezocht pelgrimsoord, waar gelovigen heentrokken op zoek naar genezingen en medicijnen voor ongeneeslijke ziektes.
6. De tempel van Concordia: Wie het laatst lacht, die wint. En dat is ook het geval bij de tempel van Concordia, de grootste tempel in de tempelvallei die er vandaag nog zo goed als helemaal staat. Niet alleen in Sicilië maar ook wereldwijd is het een van de best bewaarde archeologische vondsten uit de Klassieke Oudheid. De tempel is vernoemd naar Concordia, de Romeinse godin van het huwelijk, de harmonie en de samenleving, al is dat het resultaat van een ongelukkige vondst. De oorspronkelijke naam en doel van de tempel is nooit achterhaald, waardoor ze de naam Concordia hebben gekozen naar een inscriptie die vlakbij de tempel gevonden is. (Al dateert die inscriptie waarschijnlijk van honderden jaren na de bouw van de tempel, toen de Romeinen zich terug gevestigd hadden in Agrigento!)
7. De tempel van Dioscuri: Hoewel de overblijfselen van de tempel van Castor & Pollux (of Polydeukes) slechts 4 zuilen tellen, wordt deze vondst gezien als het boegbeeld en symbool van de stad Agrigento.
8. Het archeologisch museum van Agrigento: Vlak bij de stadsmuren van de tempelvallei vind je het officiële museum van archeologische vondsten in Agrigento (Google Maps). Hier duik je nog dieper in de geschiedenis van de verschillende tempels, het leven van de Grieken en de machtsstrijd om de begeerde stad Akragas. Vanaf de ingang van het park is het zo’n 20 minuutjes wandelen naar het museum.
Koop je tickets online of ter plaatse
Je kan ervoor kiezen om bij je bezoek je tickets ter plaatse te kopen, of vooraf online te bestellen. En hoewel het gemak van gewoon aan de kassa een ticketje te strikken verleidelijk is, raad ik je persoonlijk aan om dan toch de online toegangstickets te verkiezen!
• Aan de kassa: Tickets zijn te koop bij beide ingangen van het park (later meer daarover). Er zijn daarnaast ook verschillende tickets te koop afhankelijk van wat je inbegrepen krijgt bij je bezoek.
Sinds 1 januari 2025 betaalt een volwassene 17 euro per persoon voor een toegangsticket tot de tempelvallei. De gereduceerde prijs is 10 euro per persoon, die is geldig voor alle inwoners van de EU tussen de 18 en 25 jaar oud. Jongeren onder de 18 jaar mogen het park gratis binnen. Ook is er voor iedereen gratis toegang op elke eerste zondag van de maand!
• Online: Kies je ervoor om je tickets online te bestellen, dan kan dat hier. Wanneer je je ticket online koopt, kan je de lange wachtrijen aan de ingang overslaan. Die rijen kunnen vrij snel oplopen tot een heuse parade, afhankelijk van wanneer je het park bezoekt.
Wens je ook toegang tot het archeologisch museum van Agrigento? Dan kan je een duoticket kopen bij je ticket voor de tempelvallei. Zo een ticket kost 22,20 euro per persoon. De gereduceerde prijs is 12,40 euro per persoon voor jongeren uit de EU.
Bij de ingang zijn er ook audiogidsen beschikbaar voor aankoop. Die zijn beschikbaar in het Engels, Frans, Duits, Spaans en Italiaans. De gidsen bieden een diepere kijk op de verschillende bezienswaardigheden in de tempelvallei, met uitgebreide informatie die ingaat op de verschillende monumenten verspreid over de site. Voor zo’n audiogids betaal je 5 euro aan de ingang. Bij aankoop geef je een identiteitsbewijs af als waarborg van de audiogids.
Wens je liever een tour te nemen door het park met een gids ter plaatse? Dan kan je online dit ticket kopen. De plaatselijke gids neemt je gedurende 2 uur mee op een rondleiding door de tempelvallei langs de verschillende tempels. Zo leer je alles wat er te weten valt over de geschiedenis van de site.
Openingsuren van de tempelvallei + de beste reistijd!
Aangezien het park een van de populairste trekpleisters is van het eiland, en jaarlijks duizenden bezoekers mag verwelkomen, is de tempelvallei elke dag open van 8u30 ’s ochtends tot 20u ’s avonds (met laatste toegang om 19u). Tijdens de zomermaanden juli, augustus en september wordt het sluituur verlaat en kan je vaker het park bezoeken tot 23u met laatste toegang om 22u op weekdagen, en tot middernacht met laatste toegang om 23u in het weekend.
Ga je het park pas binnen om 19u? Dan ben je verplicht om het park te verlaten tegen 20u, want dan sluit de toegang van het park compleet af.
Een van de meest magische momenten om het park te bezoeken is daarom ook zonsondergang. Tijdens de zomer kan je tot laat op de avond de tempelvallei verkennen, en voor iedereen die in Agrigento verblijft wordt dat een steeds populairdere optie. Sinds kort heb je dan ook de optie om een begeleide rondleiding te boeken bij zonsondergang, dat kan hier. Zodra de avond volt zijn de verschillende bezienswaardigheden en tempels verlicht door een uitgebreide lichtinstallatie in alle kleuren van de regenboog. Een waar spektakel!
Wanneer bezoek je best de tempelvallei?
Er is een groot verschil tussen de tempelvallei in Sicilië te bezoeken in de zachte wintermaanden, en de bloedhete zomermaanden. Want de Siciliaanse zomer is absoluut niet te onderschatten.
Wij bezochten het park in juli, toen de temperaturen al snel opliepen tot 35 graden Celsius. Tijdens de middag is de hitte quasi ondragelijk, waardoor je je bezoek best zo vroeg mogelijk in de ochtend plant, of net in de late namiddag/avond. Zo vermijd je de middagzon.
Een bezoek in de schoudermaanden zoals mei, juni, september en oktober is daarom ook het aangenaamste. Enerzijds gaat de temperatuur dan al wat dalen, waardoor je niet in de bloedhete zon de tempelvallei moet verkennen. Anderzijds is het dan ook al een stuk minder druk in het park. Een win-winsituatie dus!
De belangrijkste tips om je voor te bereiden
Er komt veel kijken bij een bezoek aan de tempelvallei in Sicilië, met veel om aan te denken voorafgaande je bezoek. Hier vind je enkele van de belangrijkste zaken om in het achterhoofd te houden tijdens je bezoek:
1. Drink voldoende water. Zoals ik je daarnet al waarschuwde, kan het behoorlijk warm worden in Sicilië. Gehydrateerd blijven is daarom erg belangrijk. Over het park zijn er verschillende fonteintjes te vinden om van te drinken, of om je herbruikbare waterfles te vullen.
2. Neem voldoende pauzes tijdens het wandelen. Tijdens het wandelen zal je amper schaduw vinden. De tempelvallei bestaat voornamelijk uit open vlaktes met enkele schaarse bomen op het terrein. Neem daarom voldoende pauzes, en zoek een (voor zover dat mogelijk is) beschut plekje op een bankje onder een boom even af te koelen. Er is ook een gezellig cafeetje bij de oostelijke ingang om dekking te zoeken van de zon.
3. Vermijd de piekuren. De tempelvallei in Sicilië is immens populair, waardoor het al snel druk zal worden. Vermijd daarom de piekuren wanneer de meeste begeleide dagtours van start gaan. Dat is vaak rond 10u à 11u ’s voormiddags en rond 2u in de namiddag. Naast het feit dat je vermoedelijk zal moeten aanschuiven aan de kassa (tenzij je je ticket online koopt), is het bovendien minder fijn om het park te verkennen wanneer het druk is.
4. Wees een verantwoordelijke toerist. De tempelvallei is een unieke site dankzij de verschillende unieke restanten van duizenden jaren oud. Wees dan ook respectvol voor de speciale plek. Er zijn toegewezen wandelpaden voor bezoekers, wijk daar dan ook niet van af. Blijf op een correcte afstand van de ruïnes, beschadig niets, en laat vooral geen vuilnis achter na je bezoek. Onthoud: laat de plek mooier achter dan je ze hebt gevonden.
5. Durf mensen aan te spreken die niet respectvol zijn. Helaas komt niet iedereen met de correcte intenties naar de tempelvallei. Er zijn nog steeds tal van toeristen die weinig of geen respect hebben voor het park, en zaken doen die niet toegestaan. Denk maar aan verboden terrein bij de ruïnes betreden, of rotsen beschadigen. Zodra je zoiets ziet gebeuren, zeg er iets van. Vaak ben je niet de enige die afkeurend zal kijken, maar durft niemand er iets van te zeggen.
Hoe geraak je bij de tempelvallei?
Er zijn verschillende opties om bij de tempelvallei te geraken, zowel vanuit Agrigento waar je de tempelvallei vindt, als vanuit de verdere steden. Wij hadden een huurauto ter beschikking wat ons de complete vrijheid gaf, maar ook zonder eigen vervoer geraak je makkelijk bij het UNESCO-park:
1. Vanuit Agrigento
Bus in Agrigento: De makkelijkste manier om het park met het openbaar vervoer te bereiken, is per bus. Je kan de bus nemen vanuit verschillende locaties in de stad. Er is een bushalte bij Piazzale Rosselli (Google Maps), en een bushalte bij het treinstation (Google Maps). Je kan een ticketje kopen op de bus, dan betaal je 1,70 euro per persoon, of je kan een ticketje kopen vooraf in de kiosk van het treinstation voor een lagere prijs!
Er zijn 2 verschillende busroutes die vertrekken vanuit Agrigento richting de tempelvallei.
Lijn 1 vertrekt elke 30 minuten vanuit Agrigento, en brengt je in 15 minuten naar het archeologisch museum en binnen 20 minuten bij de Porta V ingang in het westen. Lijn 2 brengt je naar de tempel van Hera, de tempel van Giunone en de ingang van Juno, maar rijdt minder frequent dan de eerste lijn.
Te voet: Ook te voet kan je de tempelvallei bereiken. Het is ten slotte slechts 3 kilometer wandelen naar de dichtstbijzijnde ingang van het park. Toch mag je niet vergeten dat de zomerhitte onder de Siciliaanse middagzon een boosdoener kan zijn in je planning. Onderschat de wandeling en de warmte niet, en vertrek tijdig in de vroege ochtend.
Taxi in Agrigento: Een ritje met de taxi zal je 7 à 8 euro kosten om bij de tempelvallei te geraken vanuit Agrigento. De rit duurt een dikke 10 minuutjes, maar ik vind de rit persoonlijk het geld niet waard. Een ticketje voor de bus is een stuk voordeliger, en je verliest er even weinig tijd mee!
2. Verder weg
Met een huurwagen: Wij huren zelden een wagen rechtstreeks bij een plaatselijke maatschappij, maar verkiezen online op zoek te gaan naar de beste deals via sites zoals Discover Cars. Zo betalen we de laagste prijs en zijn we voldoende verzekerd mocht er iets gebeuren.
Indien je met de auto komt, staan er vanaf Agrigento verschillende (eerder onduidelijke) bordjes op de weg die je naar de 2 ingangen weet te brengen. Om verwarring te vermijden, maak je beter gebruik van Google Maps. Dit is de route naar de parkeerplaats bij de oostelijke ingang, en dit is de route naar de westelijke ingang.
Voor een parkeerplaats bij de ingang betaal je 2 euro voor het eerste uur, 1,30 euro voor het tweede uur en 0,80 euro voor elk opvolgend uur. De maximum prijs voor een dag parkeren is 8 euro.
Met de trein: Vanuit Palermo is het treinstation van Agrigento (Google Maps) makkelijk en goedkoop te bereiken met de trein voor een dagtrip naar de tempelvallei. Een treinticket kost ongeveer 9 euro, en de rit duurt zo’n 2 uur. Als je langs de oostkust verblijft, zoals in Catania, is een daguitstap met de trein moeilijk. Die rit kost al snel 16 euro per persoon, en je bent een kleine 4 uur onderweg naar het station van Agrigento.
Georganiseerde tours: Soms komen de treinverbinding niet meteen uit, of heb je geen mogelijkheid om eigen vervoer te nemen naar Agrigento. Dan heb je nog de kans om een begeleide dagtour te nemen naar de tempelvallei.
• Vanuit Palermo: Er zijn verschillende dagtours om te boeken. Deze dagtour is een bekende en betrouwbare optie, en neemt je een hele dag mee naar de tempelvallei en Villa Romana del Casale (boek je ticket). Een andere dagtour geeft je ook de optie om Agrigento te verkennen naast de vallei der tempels (boek je ticket).
• Vanuit Catania: Deze dagtour neemt je ook mee langs de tempelvallei, Villa Romana del Casale en Piazza Armerina (boek je ticket).
Bepaal jouw startpunt & route vooraf!
Eenmaal aangekomen bij de tempelvallei in Sicilië, heb je de keuze om het park te betreden vanuit 2 verschillende ingangen; elk gelegen aan een uiteinde van de site. De reden daarvoor? Het park telt ruim 3000 hectare aan oppervlakte, veel groter dan de meeste verwachten. Neem daar dan nog eens de lange wandeling bij, en je hebt het perfecte recept voor een overrompeling aan de ingang.
Net daarom wordt er gebruikt gemaakt van 2 verschillende ingangen; met 2 toegewezen zone’s om op je eigen tempo te verkennen.
1. De westelijke zone: De minder populaire zone van het park is die in het westen van de tempelvallei. Daarom is het ook het minder drukke gedeelte van de site. Hier liggen de restanten van de tempel van Zeus, de tempel van Pollux en Castor, en een sanctuaria van de godinnen Demeter en Persephone. Oh ja, en een hoop berggeiten die hier af en toe ronddwalen! De westelijke ingang en de bijhorende parking vind je hier.
2. De oostelijke zone: De main stage van de tempelvallei is de zone in het oosten van het park. Hier vind je namelijk de grote sterren onder de archeologische vondsten: de best bewaarde bouwwerken. De tempel van Hercules en de tempel van Concordia bevinden zich beiden in deze zone. De ingang vind je vlak bij de tempel van Hera. Er is een uitgebreide parking om je auto achter te laten (Google Maps).
Kies jij Oost of West?
Even voor de duidelijkheid: ongeacht welke ingang jij verkiest, iedereen krijgt de kans om beide delen van het park te verkennen. ’t Is niet omdat je beslist langs de oostelijke ingang binnen te gaan, dat je de westelijke zone niet kan verkennen, en omgekeerd. Het is dus helemaal niet zo zenuwslopend welke ingang nu eigenlijk de beste is.
Toch raad ik je aan binnen te gaan langs de westelijke ingang van de tempelvallei, wat wij hebben gedaan. Aangezien het de meest uitgebreide parkeerplaats heeft, en ook de grootste ingang heeft, wordt het wel vaker gezien als de ‘hoofdingang’. Enerzijds zal je hier waarschijnlijk minder lang moeten zoeken naar een vrije parkeerplek. Anderzijds verken je hier eerst de minder indrukwekkende bezienswaardigheden van het park, en eindig je je bezoek met de mooiste tempels.
De wandeling van oost naar west en omgekeerd telt ruim 2 kilometer. Dat is dan ook het enige frustrerende aan een bezoek aan de tempelvallei in Sicilië. Wie van oost naar west wandelt, moet ook terug. Tenzij je weer wilt bijbetalen, uiteraard. Je kan er namelijk voor kiezen om een shuttlebus te nemen van de ene ingang naar de andere, maar daar betaal je per persoon zo’n 3 euro voor.
Tip: Neem je het openbaar vervoer vanuit Agrigento? Dan heb je de mogelijkheid om de wandeling naar jouw oorspronkelijk ingang te vermijden! Neem bus 2 naar de oostelijke ingang bij de tempel van Hera, waar je jouw bezoek aan de tempelvallei begint. Eenmaal aangekomen bij de westelijke ingang aan de andere kant van het park, neem je vervolgens bus 1 terug naar Agrigento.
Agrigento als uitvalsbasis van de tempelvallei
Agrigento is volgens mij de place-to-be wanneer je van plan bent om de tempelvallei te bezoeken.
Op slechts enkele kilometers van de ruïnes, bovenop een heuvel die uitkijkt over de Siciliaanse zuidkust, blijkt Agrigento de perfecte uitvalsbasis voor een dagtrip naar de Griekse tempels. Net daarom vind je in Agrigento tal van betaalbare en fijne opties om één of enkele nachten te overnachten, om jouw bezoek aan de tempelvallei nog aangenamer te maken.
Meer lezen: Alle tips voor de leukste dingen te doen in Agrigento (komt binnenkort online).
Tijdens ons bezoek besloten we om 2 nachten te verblijven in Agrigento. Het leek ons de ideale manier om onze doorsteek van West- naar Oost-Sicilië tijdens onze 2-weekse rondreis op te breken. Er zijn verschillende leuke opties om te overnachten vlak bij de tempelvallei, zowel budgetvriendelijke als luxueuzere hotels in de buurt. Hier vind je de leukste opties op een rijtje!
Le Terrazze di Pirandello: Deze gezellige b&b is de perfecte optie wanneer je op zoek bent naar een overnachting in het centrum van Agrigento. De grootste troef van dit hotel vond ik het terras op de hoogste verdieping. Hier kijk je neer over de prachtige skyline van Agrigento bij zonsondergang, met de zon op je smoel in de gezellige lounge! Een overnachting voor een tweepersoonskamer start vanaf 44 euro in het laagseizoen, en 102 euro in de zomermaanden.
B&B La Casa Di El: Ook hier verblijf je in het centrum van de oude stad. Aanvankelijk denk je dat je enkele jaren terug stapt in de tijd wanneer je hier voor het eerst binnenwandelt, maar daarin schuilt de charme van deze cosy b&b. Doorheen het jaar kan je hier terecht vanaf 73 euro per overnachting!
Villa La Lumia B&B Suites & Apartments: Een 19de eeuwse villa, omgetoverd tot een gezellige b&b met afkoeling en eigen olijfboom- en citrusboomgaard vlak bij de tempelvallei! In de zomermaanden betaal je zo’n 250 euro per nacht. Tijdens de wintermaanden zakt de prijs tot 170 euro per overnachting.
Terrazza di Empedocle: Voor een modern design met prachtig uitzicht over de heuvels met de tempels moet je bij de Terrazza di Empedocle zijn.
